Η ελληνική διασπορά #diaspora

Συγγραφέας: Βλάσης Αγτζίδης

see also:

Population Distribution of Greeks throughout the World http://ow.ly/3oY88

Amplify’d from www.ardin.gr
Οι Έλληνες στην Αφρική και την Ασία

Έλληνες συναντούμε σε πολλές χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Στις
παρακάτω αναφορές ανά χώρα χρησιμοποιούνται τα στοιχεία του Υπουργείου
Εξωτερικών. Όπου υπάρχουν επιπλέον στοιχεία παρατίθενται με την ένδειξη
σ.τ.σ., δηλαδή «σημείωση του επιμελητή». Δυστυχώς η έκδοση αυτή βαρύνεται
με ένα σοβαρό μεθοδολογικό σφάλμα, εφόσον τις περισσότερες φορές η ένδειξη
«Έλληνας» για την καταμέτρηση των ομογενών χρησιμοποιείται μόνο για τους
Ελλαδίτες, δηλαδή για τους υπηκόους του κράτους της Ελλάδας, με αποτέλεσμα
να μην προσμετρούνται οι Έλληνες από την Κύπρο.

Σύμφωνα
λοιπόν με τα στοιχεία αυτά, Έλληνες κατοικούν στις παρακάτω χώρες της
Αφρικής (με αλφαβητική σειρά): Αίγυπτο (5.000 άτομα περίπου), Αγκόλα
(ελάχιστοι στην πρωτεύουσα Λουάντα), Αιθιοπία (500), Ακτή Ελεφαντοστούν
(50), Αλγερία (20), Ζαΐρ (5.000), Ζάμπια (700), Ζιμπάμπουε (4.000),
Καμερούν (450), Κεντροαφρικανική Δημοκρατία (30), Κένυα (200), Κονγκό
(ελάχιστοι στη πρωτεύουσα Μπραζαβίλ), Λιβερία (20, προσωρινά
εγκατεστημένοι), Λιβύη [500, υπάρχουν και Έλληνες μουσουλμάνοι από την
Κρήτη που μετοίκησαν στα τέλη του περασμένου αιώνα (σ.τ.σ.)], Μαδαγασκάρη
(65), Μαλάουι (800 οικογένειες), Μαρόκο (180 άτομα περίπου), Μοζαμβίκη
(20), Μπενίν (5, προσωρινά εγκατεστημένοι), Μποτσουάνα (100 άτομα
περίπου), Μπουρούντι (500), Νιγηρία (300), Νότιος Αφρική (80.000),
Ουγκάντα (3), Σενεγάλη (50), Σιέρα Λεόνε (6-7), Σουδάν (500), Τανζανία
(300), Τζιμπουτί (150) Ταγκό (15-20 μόνιμοι και άλλοι τόσοι προσωρινοί),
Τσαντ (10 μόνιμοι και 15 προσωρινοί) και Τυνησία (60 άτομα περίπου).

Στην Ασία
κατοικούν στις παρακάτω χώρες (με αλφαβητική σειρά): Ηνωμένα Αραβικά
Εμιράτα (200 άτομα περίπου), Ιαπωνία (75), Ινδία (7 άτομα), ενώ υπάρχουν
Έλληνες παλαιότερων εγκαταστάσεων που έχουν ασπαστεί το Ζωροαστρισμό (σ.τ.σ.)],
Ινδονησία (4 οικογένειες), Ιορδανία (400 άτομα περίπου), Ιράν [άγνωστος
αριθμός ομογενών, κατάλοιπο από τις παλιές παροικίες που υπήρχαν στο δρόμο
του μεταξιού. Οι περισσότεροι προέρχονταν από τον Πόντο. Με την
κολεκτιβοποίηση του 1928 στην ΕΣΣΔ, αρκετοί ομογενείς κατέφυγαν στο Ιράν (σ.τ.σ.)],
Ισραήλ (212 άτομα περίπου και 30.000 Ισραηλινοί καταγόμενοι από την
Ελλάδα), Ιεροσόλυμα (400 άτομα περίπου), Κατάρ (40 άτομα πριν από την
ιρακινή εισβολή στο Κουβέιτ), Κίνα (3 άτομα το 1991), Κουβέιτ (7 άτομα),
Λίβανος ( 1.500-2.000 άτομα περίπου), Μπαχρέιν (150 άτομα πριν την ιρακινή
εισβολή στο Κουβέιτ), Νότιος Κορέα (ελάχιστοι προσωρινά και ένας μόνιμα.
Υπάρχουν όμως χιλιάδες Κορεάτες ορθόδοξοι οι οποίοι συνδέονται με την
Ελλάδα), Ομάν (15), Πακιστάν [υπάρχουν ελληνογενείς κοινότητες, κατάλοιπα
της ελληνιστικής εποχής, όπως οι Καλάς-Καφίρ (σ.τ.σ.)], Σαουδική Αραβία
(1.500 προσωρινά εγκατεστημένοι), Συρία [1.000 άτομα περίπου, ενώ υπάρχουν
και Έλληνες μουσουλμάνοι από την Κρήτη που μετοίκησαν στα τέλη του
περασμένου αιώνα και ζουν στο χωριό Χαμηδιέ (σ.τ.σ.)], Τουρκία [3.500 στην
Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο. Υπάρχουν επίσης τέσσερις ελληνόφωνες
μουσουλμανικές ομάδες (Πόντιοι, Κρητικοί, Μακεδόνες και Κύπριοι) υπόλοιπο
των εκτεταμένων εξισλαμισμών της οθωμανικής περιόδου, καθώς και
Κρυπτοχριστιανοί (σ.τ.σ.)], Υεμένη (15 προσωρινά εγκατεστημένοι) και
Φιλιππίνες (10 άτομα περίπου), Χονγκ-Κονγκ (66 οικογένειες).


Η Παρευξείνιος Διασπορά
Μια από τις σημαντικές ομάδες του ελληνισμού της διασποράς σήμερα είναι οι
Έλληνες που κατοικούν στα παράλια της Μαύρης θάλασσας και ειδικά στην
πρώην Σοβιετική Ένωση. Αν εξαιρέσουμε ένα μικρό αριθμό ομογενών που είναι
απόγονοι των παλιών ελληνικών κοινοτήτων όπως η Οδησσός, οι Πόντιοι και οι
Μαριουπολίτες -ντόπιοι ευξεινο-ποντιακοί πληθυσμοί και οι δύο- αποτελούν
τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνισμού της πρώην ΕΣΣΔ.

Το
επιστημονικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι ομάδες αυτές είναι ότι η
αποδημία τους δεν καθορίζεται από το βαλκανικό νότο αλλά από το
Μικρασιατικό Πόντο και την Κριμαία, απ’ όπου προέρχονται. Οι γενέθλιοι
χώροι τους αποτελούν αρχαίες ελληνικές κοιτίδες, όπου οι Έλληνες
χαρακτηρίζονταν από την εντοπιότητα. Ειδικά οι Πόντιοι, προερχόμενοι από
το χώρο του Μικρασιατικού Πόντου έχουν μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορική
πορεία. Οι Πόντιοι της Σοβιετικής Ένωσης είναι ουσιαστικά μικρασιατικός
πληθυσμός ο οποίος λόγω των ιστορικών συγκυριών δεν μπόρεσε να έρθει στην
Ελλάδα την περίοδο γύρω στο 1922. Στο χώρο του Μικρασιατικού πόντου υπέστη
γενοκτονία από τον τουρκικό εθνικισμό με 353.000 θύματα. Μετά το 1937
υφίσταται πολιτική ακραίας καταστολής από το σταλινισμό στη Σοβιετική
Ένωση με 50.000 θύματα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και 200.000
εκτοπισμένους στην Κεντρική Ασία.

Ο πληθυσμός
αυτός έχει ιδιαίτερη σημασία για τα εν γένει ελληνικά συμφέροντα, εφόσον
κατοικεί στις περιοχές έντασης. Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης
άρχισαν να επανεμφανίζονται οι γεωστρατηγικές ισορροπίες που υπήρχαν στην
περιοχή πριν από την σοβιετοποίηση. Η δημιουργία της «Παρευξείνιας Ένωσης»
των χωρών της Μαύρης θάλασσας δείχνει τη σημασία που μπορεί να έχει ένας
ελληνικός παρευξείνιος πληθυσμός. Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ έκλεισε μια
ολόκληρη ιστορική περίοδο η οποία είχε αρχίσει με την «επανάσταση του
Οκτώβρη» του 1917. Οι συνέπειες υπήρξαν καταλυτικές για τον ελληνισμό. Ο
άλλος πόλος, η Τουρκία, εφόσον η σοβιετο-τουρκική φιλία ήταν ο κύριος
παράγοντας διαμόρφωσης του ανθρωπογεωγραφικού και πολιτικού χάρτη της
περιοχής μας, βρίσκεται και αυτός σε μεγάλη κρίση με αφορμή το εθνικό
ζήτημα αλλά και την εσωτερική ανισορροπία, όσον αφορά τον οικονομικό αλλά
και πολιτικό καταμερισμό.

Η διάλυση
της Σοβιετικής Ένωσης, το Δεκέμβριο του 1991, άλλαξε τελείως τις συνθήκες.
Τέθηκε εκ νέου σε κίνηση η διαδικασία δημιουργίας εθνικών κρατών. Η
διαδικασία εθνικής ολοκλήρωσης που είχε διακοπεί με την κατάληψη της
εξουσίας από τους μπολσεβίκους επανήλθε με ιδιαίτερη ένταση και απειλεί
ήδη να παρασύρει τα πάντα στο χώρο της πάλαι ποτέ κραταιός σοβιετικής
αυτοκρατορίας.

Μια από τις
άμεσες επιπτώσεις των εξελίξεων αυτών στην Ελληνική Διασπορά του χώρου
ήταν η ενίσχυση των τάσεων εξόδου προς την Ελλάδα. Εκτός όμως από το
μεταναστευτικό ρεύμα, παρουσιάστηκε και προσφυγικό πρόβλημα. Χιλιάδες ήταν
οι Έλληνες που ζούσαν στις θερμές εστίες των συγκρούσεων. Στην Αρμενία,
στη Μολδαβία, στην Αμπχαζία, στην Οσετία. Χιλιάδες Έλληνες του Πόντου
περιπλανώνται ήδη πρόσφυγες μέσα στη Ρωσία. Στην Κριμαία εμφανίζεται το
φαινόμενο της πραγματικής παλιννόστησης των Ελλήνων που είχαν εκτοπίσει οι
σταλινικοί το 1944 στην Κεντρική Ασία και στη Σιβηρία. Η διαδικασία αυτή
της παλιννόστησης στην Κριμαία θα έπρεπε να είναι, για πολλούς λόγους, μια
από τις προτεραιότητες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στον Εύξεινο
Πόντο σήμερα.

Η ελληνική
μειονότητα παρουσιάζει μεγάλη διασπορά στο χώρο που κατελάμβανε η τέως
Σοβιετική Ένωση. Ίσως να είναι η εθνότητα με τη μεγαλύτερη διασπορά
πληθυσμού. Αυτό οφείλεται σε ιστορικούς λόγους, καθ όσον οι Έλληνες από
την αρχαιότητα κατοικούσαν στα παράλια της Μαύρης θάλασσας. Η διασπορά των
Ελλήνων στην Κεντρική Ασία και στη Σιβηρία οφείλεται στις εκτοπίσεις.

Σύμφωνα με
την απογραφή του 1989, οι Έλληνες της ΕΣΣΔ ανέρχονται σε 358.000 άτομα,
ενώ οι ελληνικές οργανώσεις θεωρούν ότι το πραγματικό μέγεθος είναι
500.000 άτομα. Ο Γαβριήλ Ποπόφ, ο πρώην Έλληνας Δήμαρχος της Μόσχας και
πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Ελληνικών Οργανώσεων της πρώην ΕΣΣΔ,
υπολογίζοντας και τους μικτούς γάμους τους ανεβάζει σε 1.0000.000.

Με βάση
λοιπόν τις επίσημες στατιστικές του 1989, η ελληνική μειονότητα φαίνεται
να είναι εγκατεστημένη στις εξής περιοχές (μέσα στην παρένθεση υπάρχει ο
κατ’ εκτίμηση πραγματικός πληθυσμός σήμερα): Ρωσία 80.541 (περισσότεροι
από 100.000), Ουκρανία 104.091 (έως και 130.000), Γεωργία 100.052
(60.000), Καζακστάν 49.930 (25.000), Ουζμπεκιστάν7.500 (3.000), Αρμενία
7.400 (4.000).
Έλληνες επίσης κατοικούν στη Μολδαβία και κυρίως στην πρωτεύουσα Κισινιόφ,
στη Λιθουανία και συγκεκριμένα στη Βίλνα, στο θύλακα του Ναγκόρνο Καραμπάχ
και στο Αζερμπαϊτζάν. Μέχρι τη Σιβηρία και τη μακρινή Σαχαλίνη συναντούμε
ελληνικές κοινότητες.


Η οργάνωση των Ελλήνων
Οι Έλληνες του εξωτερικού είναι οργανωμένοι σε συλλόγους (πολιτιστικούς,
φιλανθρωπικούς, αθλητικούς), σε ενορίες, σε εθνικοτοπικές οργανώσεις, σε
κοινότητες και τέλος σε ομοσπονδίες. Το πλήθος των οργανώσεων υπολογίζεται
σε 3.000. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 38 ομοσπονδίες κοινοτήτων και 50
ομοσπονδίες εθνικοτοπικών οργανώσεων.

Εκτός από
την ανάπτυξη των οργανώσεων, οι απόδημοι Έλληνες αντιμετώπισαν θετικά και
την ανάγκη επικοινωνίας. Δημιούργησαν πλήθος ελληνικών μέσων επικοινωνίας
σε όλους τους τομείς: έντυπα, ραδιόφωνο, τηλεόραση και προσφάτως σελίδες
στο διαδίκτυο. Με βάση την καταγραφή του Υπουργείου τύπου υπάρχουν 156
εφημερίδες και περιοδικά, 133 ραδιοφωνικές εκπομπές και σταθμούς και 38
τηλεοπτικούς. Η ελληνική εκπαίδευση των αποδήμων ολοκληρώνει την
πολιτιστική προσπάθεια του εξωελλαδικού ελληνισμού. Στο εξωτερικό
διδάσκουν σήμερα εκατοντάδες καθηγητές, δάσκαλοι και νηπιαγωγοί. Ήδη σε
συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας προωθείται η διαδικασία για τη διάδοση
και την πιστοποίηση της ελληνικής γλώσσας σε παγκόσμια κλίμακα. Σημαντική
συμβολή στη διατήρηση και διάδοση του ελληνικού πολιτισμού έχουν οι έδρες
ελληνικών σπουδών καθώς και τα ελληνικά ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού.
Η μεγάλη επίσης επιχειρηματική δραστηριοποίηση των Ελλήνων της διασποράς
έχει δημιουργήσει ένα θαυμαστό κόσμο επιχειρηματιών με τεράστιες
δυνατότητες. Η επικοινωνία των Ελλήνων επιχειρηματιών του εξωτερικού
μεταξύ τους αυξάνει το ειδικό τους βάρος και δημιουργεί νέες ευκαιρίες
συνεργασίας σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο.

Όλες αυτές
οι κατακτήσεις και η πρόοδος των εξωελλαδικών Ελλήνων πρέπει να βρουν το
δρόμο της συνάντησης και της μεγιστοποίησης του αποτελέσματος. Η ομογένεια
σήμερα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι στην ιστορία της, στο οποίο θα
πρέπει να αποφασίσει για τις διαδικασίες και τους τρόπους επιβίωσης της σε
εξαιρετικά αφομοιωτικά περιβάλλοντα και την πολιτική αναβάθμιση του ρόλου
της. Η μοναδική διέξοδος είναι η οργάνωση της στο ανώτατο δυνατό επίπεδο,
η επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων κομματιών της και η συμβουλευτική
παρουσία της στο πλευρό της ελλαδικής διοίκησης.

Η ίδρυση του
ΣΑΕ απαντά σ’ αυτές τις αγωνίες. Η μεγιστοποίηση της απόδοσης του θα
εξαρτηθεί από το εάν τα εθνικά κέντρα της Αθήνας και της Λευκωσίας
κατανοήσουν τη μεγάλη του σημασία και δεν επαναλάβουν τα σφάλματα που
οδήγησαν σε μεγάλες υστερήσεις που με δυσκολία ξεπεράστηκαν.

 


* Στις καταγραφές που ακολουθούν ανά χώρα χρησιμοποιούνται τα στοιχεία του
Υπουργείου Εξωτερικών (1992).
Όπου υπάρχουν επιπλέον στοιχεία παρατίθενται
με την ένδειξη σ.τ.σ., δηλαδή «σημείωση του συγγραφέα».
Δυστυχώς η έκδοση
αυτή βαρύνεται με ένα σοβαρό μεθοδολογικό σφάλμα,
εφόσον τις περισσότερες
φορές η ένδειξη «Έλληνας» για την καταμέτρηση των ομογενών

χρησιμοποιείται
μόνο για τους Ελλαδίτες, δηλαδή για τους υπηκόους του κράτους της Ελλάδας,
με αποτέλεσμα να μην προσμετρώνται οι Έλληνες από την Κύπρο.
Οι Έλληνες
της Κύπρου υπολογίζονται μόνο στα πλαίσια της «Ελληνικής ομογένειας, υπό
ευρεία έννοια».

Read more at www.ardin.gr

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s